हरेक वर्ष झैं यसवर्ष पनि साउन १५ गते खिर खाएर ‘खिर दिवस’ मनाइँदै छ । नेपाली समाजमा नेपाली परम्परा अनुसार वर्षा ऋतुका बेला असार १५ गते दही–चिउरा र साउन १५ मा खिर खाने परम्परा रहेकाे छ ।
साउनमा झरी पर्ने र झरीमा खेतबारीमा काम गर्दा शरीर पानीले भिजेर चिसाे हुने भएकाले तातो खिरले स्वास्थ्यलाई राम्रो गर्ने हुँदा खिर खाने गरिएको हो । दूधमा मरमसलालगायत चिजबिज हालेर बनाइने खिरले स्वास्थ्यमा राम्रो गर्ने भएकाले साउन १५ मा खिर खाने परम्परा चलेको विश्वास गरिन्छ ।
राष्ट्रिय दुग्ध विकास बोर्डको २०७७ फागुन १५ गते बसेको बैठकले साउन १५ गतेलाई ‘खिर खाने दिन’ अर्थात् ‘खिर दिवस’का रुपमा मनाउने निर्णय गरेसँगै साेहि अनुसार साउन १५ गतेलाई ‘खिर दिवस’का रुपमा मनाउन थालिएकाे हाे । खिर सात्विक आहारमध्येमा उत्तम मानिने र पितृ एवं देव कार्यमा पनि यसलाई महत्वपूर्ण वस्तुका रुपमा वैदिक शास्त्रमा वर्णन गरिएको धर्मशास्त्रका जानकारहरु बताउँछन् ।
साउन १५ गतेसम्ममा खेतीपातीको काम पनि लगभग सकिने र जताततै हरियाली हुने भएकाले राम्रा घाँस पाइने हुँदा गाई, भैंसीले पनि धेरै दूध दिने र दूध धेरै भएपछि इष्टमित्र, चेलबेटीलाई घरमा बोलाएर खिर खाने चलन चलेको भनाइ रहेकाे छ ।
नेपाली समाजमा असार १५ गते दही–चिउरा, साउन १५ गते खिर, भदौ १५ गते पोलेको मकै, पुस १५ गते घिउ खट्टे, माघ १५ गते मालपुवालगायत चिजबिज खाने चलन रहेको छ ।
